مراتب روزه روزه از نظر فقهاىاسلام و علماىاخلاق داراىمراتب مختلفىاست . مرتبهء نخست آن ، روزهء فقهىاست و آن روزه‌اىاست كه مطابق دستورهاى فقهى گرفته شود ؛ بدين معنا كه روزه‌دار قبل از اذان صبح نيت روزه كند و تا مغرب از مبطلات روزه پرهيز نمايد . از نظر فقهاىاسلام ، چنين روزه‌اىصحيح است و مسقط قضا و كفاره . اين روزه انسان را از سقوط و گمراهىنجات مىدهد ، ولىلزوماً موجب تقرّب انسان به درگاه الهىنمىشود . علماىاخلاق به چنين روزه‌اى ، « روزهء عامّه » مىگويند ، زيرا عموم مردم بدين صورت روزه مىگيرند . مرتبهء دوم ، « روزهء خواص » است . در اين مرتبه روزه‌دار علاوه بر اينكه از مبطلات روزه پرهيز مىكند ، از گناهان كبيره و صغيره نيز اجتناب مىورزد ؛ به عبارت ديگر ، چشم ، گوش ، زبان و اعضاىبدن او هم روزه هستند . روزه‌دار چشم خود را از آنچه نهىشده است ، حفظ مىكند ؛ گوش خود را از شنيدن هر چيزىكه شايستهء شنيدن نيست ، نگاه مىدارد ؛ زيرا شنونده در معصيت دروغ و غيبت و غير آن ، با گوينده شريك است . همچنين ، زبان خود را از بيهوده‌گويىباز مىدارد ، يا خاموش مىنشيند يا به خواندن ذكرها و تلاوت قرآن كريم مشغول مىشود و سخنىكه مورد رضايت خداوند نيست ، بر زبان نمىآورد . خلاصه آنكه ، دست ، پا و همهء اعضا و جوارح او از كارهاىناشايست پرهيز مىكنند . چنين روزه‌اىبه افراد خاصّىاز انسان‌ها اختصاص دارد و به آن « روزهء اخلاقى » نيز مىگويند . محمد بن مسلم از امام صادق ( ع ) روايت كرده كه حضرت فرمودند : إِذَا صُمتَ فَليَصُم سَمعُكَ وَ بَصَرُكَ وَ شَعرُكَ وَ جِلدُكَ - وَ عَدَّدَ أشياءَ